Demandoj kaj respondoj

D: Kial Globaso miksas vortojn laŭ la stilo de Loĵbano, precipe sinajn vortojn? Laŭ mi, pli sencas elekti unu formon, kiu rekte similas al unu lingvo kaj tamen restas rekonebla por parolantoj de aliaj lingvoj, ol loĵbaneca kunmiksado de vortoj, kiu estos malklare rekonebla por multaj homoj, sed rekte por neniu.

Tio, kion vi proponas, estas certe unu valida maniero fari tion, sed ĝi simple ne kongruas kun la spirito de Globaso, kiel vi vidos sube.

Sed unue, efektive, la komparo kun Loĵbano estas senbaza. Rigardu ekzemple la vorton por "domo" en Loĵbano: zdani. Ĉu vi povas diri al mi, kio estas la etimologio de tiu vorto? Al kiuj naturlingvaj vortoj similas "zdani"? Neniuj.

Jes, Globaso foje kunfandas vortojn el pluraj lingvoj, kaj tio ofte okazas ĉe sinaj vortoj pro ilia ofte granda vario en formo, almenaŭ pli granda ol tiu de eŭropaj lingvoj, ekzemple. (Cetere, en eŭropaj lingvoj ekzistas pli forta instigo konservi la formojn netuŝitaj, nome la literuma rekonebleco.) Ĉiuokaze, malgraŭ tio, Globaso tute ne proksimiĝas al la vortmiksa sistemo de Loĵbano. En Globaso, la ideo estas kunfandi vorton tiel, ke ĝi ankoraŭ tre proksime similas al almenaŭ unu el siaj fontvortoj. Kutime ekzistas diferenco de nur unu fonemo (plus/minus unu fonemo, aŭ malsama fonemo, ofte ŝanĝante nur unu artikulacian trajton en la kazo de konsonantoj: lokon, manieron aŭ voĉecon).

Do la aliro de Globaso fakte ne tro malproksimas de tio, kion vi sugestas. Ĝi certe estas pli proksima al via preferata aliro ol al la sistemo en Loĵbano. Ekzemple, funsu (fontano) estas tre proksima al la japana "funsui", ijen estas tre proksima al la japana "iken" same kiel al la mandarena "yìjiàn", ktp. Jes, foje estos diferenco de du fonemoj, sed en tia kazo la dua konsonanto tipe ŝanĝas nur unu el la tri trajtoj.

Kial do ne iri ĝis la fino kaj anstataŭe elekti, ekzemple, "iken" aŭ "ijyen", tiel ke ni ricevu la plej "naturalismajn" vortojn eblajn, kaj tiel ke la vorto estu rekte rekonebla por almenaŭ kelkaj homoj? Nu, ĉar tio simple ne kongruus kun la spirito de Globaso. Unu el la ĉefaj principoj en Globaso estas strebi al meza vojo, kio estas pragmata aliro, kiu klopodas distribui la ŝarĝon de lernado.

Krome, la miksado de vortoj kongruas kun la gvida vizio de Globaso (la insula pensa eksperimento). Rigardu ĝin tiel. Kiam ni diras "naturalisma", kion tio signifas? Tipe oni komprenas tion kiel tion, kion vi sugestas, aŭ kiel tion, kion faras Lidepla. Tamen, rilate al la insula pensa eksperimento, naturalisma rezulto ne estus, ke naturlingvaj formoj nepre restus netuŝitaj. En natura procezo de kreoliĝo, formoj emus ŝanĝiĝi, kaj do el tiu vidpunkto, elekti netuŝitajn naturlingvajn formojn estas fakte sufiĉe artefarita.

Unu lasta kialo por permesi miksitajn formojn estas, ke tiel ni povas pli facile eviti certajn minimumajn parojn, ĉar ni havas eĉ pli grandan elektopovon dum la difinado de vortformoj. Tio eĉ foje povus rezultigi, ke naturlingva vorto restas "netuŝita" por eviti probleman minimuman paron.

Cetere, en kelkaj kazoj "miksitaj vortoj" hazarde koincidas laŭ formo kun la vorto en lingvo de la sama familio kiel la ĉefaj fontlingvoj. Ekzemple, la vorto salom, kiu estas miksita el la araba "salam" kaj la hebrea "shalom", estas identa al la vorto kun la sama signifo en la uzbeka.